مفهوم جایگزین حبس پیست؟

جایگزین حبس عبارت است از تدابیری که در جهت حبس زدایی و کاهش محکومیت بزهکاران و کیفر حبس در هنگام صدور حکم و یا کاهش مدت اجرای آن یعنی پس از صدور دادنامه و در حین اجرای کیفر، با توجه به شرایط بزهکار از جمله شخصیت فردی بزهکار، سابقه مجرم و …. نیز با توجه به نوع جرم ارتکابی، تعیین و اجرا می­شود. [1]

جایگزین­های حبس نباید مثل حبس و دیگر مجازات­های ظالمانه، غیرانسانی و پست باشد. جایگزین­هایی که حتی ذاتاً نیز چنین نباشند، در صورتی که به طور نامناسبی به کار گرفته شوند، استاندارد و قواعد حقوق بشر را نقض خواهند کرد. همچنین انگیزه صدور یک جایگزین خاص هرچه که باشد، در نظر مجرم یک مجازات محسوب می­شود. علاوه بر احکامی که هیچ خطری بر تمامیت فیزیکی مجرمان نداشته باشد و سلامتی مجرم را تحت تأثیر قرار ندهد بایستی آن را نیز تحقیر ننماید، اگر این چنین باشد قابل رد است. بنابراین نوع اتخاذ مجازات­های جایگزین حبس در خصوص اطفال و نوجوانان بزهکار از اهمیت فوق­العاده­ای برخوردار است. با واکنش مناسب و شایسته­ای از سوی سیستم قضایی طفل و نوجوان بزهکار به آغوش جامعه بازخواهد گشت و چون بزهکار در مرحله­ای است که شخصیت وی در حال تکمیل است، لذا در صورت اجرای مجازات­های جایگزین حبس ارتباط شخص مرتکب بزه با اجتماع از بین نمی­رود و چون عیوب زندان را ندارد، کارآمدتر بوده و از راه­های اصلی اصلاح اطفال و نوجوانان بزهکار محسوب می­شود. بنابراین اصلاح و درمان که در آن مجرمان مشمول اقدامات جایگزین به جامعه مدنی سپرده می­شوند، نماد بارزی از سیاست جنایی مشارکتی به شمار می­رود.

[1] . مالمیر، محمود؛ شماعی، مینا، «مجازاتهای جایگزین حبس در قانون مجازات اسلامی»، 1392،نشریه مدرسه حقوق،دوره8،شماره2،ص 75.