رای شماره ۱۸۹۵ دیوان عدالت اداری؛ ابطال بند ۲ مصوبه شورای آموزشی و تحصیلات تکمیلی دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی در ارتباط با تعیین نمره پایان‌نامه کارشناسی ارشد

مرجع رسیدگی: هیأت عمومی دیوان عدالت اداری

شاکی: آقای‌هادی اربابی

موضوع شکایت و خواسته: ۱ـ ابطال بند ۲ مصوبه شورای آموزشی و تحصیلات تکمیلی دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی در ارتباط با تعیین نمره پایان‌نامه کارشناسی ارشد ۲ـ صدور رأی مبنی بر اصلاح نمره لحاظ شده و احتساب نمره واقعی پایان‌نامه

گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ۱ـ ابطال بند ۲ مصوبه شورای آموزشی و تحصیلات تکمیلی دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی در ارتباط با تعیین نمره پایان‌نامه کارشناسی ارشد ۲ـ صدور رأی مبنی بر اصلاح نمره لحاظ شده و احتساب نمره واقعی پایان‌نامه را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که:

” بدین وسیله به استحضار می‌رساند اینجانب هادی اربابی دانش آموخته مقطع کارشناسی دانشگاه صنعتی اصفهان و مقطع کارشناسی ارشد دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی در رشته مهندسی مکانیک به دلایلی که عمدتاً به سیستم دانشگاه و استاد راهنما مربوط می‌شود با تاخیر موفق به دفاع از پایان‌نامه ارشد خود شدم. حسب ظاهر نمره ارزشیابی شده توسط داوران در جلسه دفاع اینجانب ۱۷ بوده اما دانشگاه پیرو بند ۲ دستورالعمل مصوب شورای آموزشی و تحصیلات تکمیلی مورخ ۱۳۸۶/۱۰/۱۰ و لزوم اعمال برای دانشجویان کارشناسی ارشد ورودی سال ۱۳۸۵ ـ ۱۳۸۴ به بعد با کسر نمره حداکثر ۳ نمره از آن، نمره ۱۴ را در کارنامه اینجانب به عنوان نمره پایان‌نامه درج نمود. این امر در حالی بود که در آن زمان دانشگاه در سایت اصلی و حتی صفحات مربوط به دانشکده‌ها و یا تابلوهای آموزش هر دانشکده علاوه بر دستورالعمل مذکور و شیوه نامه مربوط نمونه فرم درخواست استفاده از تخفیف کسر نمره (۵۰%) به دلیل تاخیر در دفاع از پایان‌نامه نیز جهت اطلاع درج شده بود.

همان گونه که مستحضرید این مصوبه و جریمه نامتعارف، نامناسب خلاف اصول کلی علمی و حقوق مکتسبه و خلاف صریح مواد ۲۰، ۲۲، ۳۷، ۳۸ و ۳۹ آیین‌نامه آموزشی دوره کارشناسی ارشد مصوب ۱۳۸۸/۱/۱۵ شورای برنامه‌ریزی آموزش عالی با شماره ۱۵۴/۲۱ است که توسط وزیر وقت علوم، تحقیقات و فناوری ابلاغ شد و البته خارج از حدود اختیارات تحصیلات تکمیلی دانشگاه است. پس از انتشار رأی شماره ۴۷۶ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری مورخ ۱۳۹۶/۷/۳ با موضوع “ابطال بند ۱۱ مصوبه شورای آموزش تحصیلات تکمیلی دانشگاه علم و صنعت ایران در خصوص ارزشیابی پایان‌نامه کارشناسی ارشد مبنی بر کسر نمره به لحاظ تاخیر در دفاع پایان‌نامه، کلیه اطلاعیه‌های مذکور در سطح دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی جمع شد، اما علیرغم پیگیری‌های مکرر، آموزش و تحصیلات تکمیلی دانشگاه و دانشکده مهندسی مکانیک این دانشگاه از ارائه اصل صورتجلسه دفاع از پایان‌نامه اینجانب و حتی از دریافت درخواست کتبی بنده در این خصوص خودداری نمودند و با وجود ابلاغیه شماره ۷/۱۴۶۶۶۵ ـ ۱۳۹۶/۷/۴ معاون حقوقی و امور مجلس وزارت علوم، تحقیقات و فناوری به رؤسای دانشگاه‌ها با شماره پیگیری ۷۳۹۰۶۴۶ دانشگاه در راستای اجرای مفاد ابلاغیه، اصلاحی در خصوص نمره اینجانب اعمال نکرد و این امر باعث کاهش معدل دوره کارشناسی ارشد و در نتیجه بروز مشکلاتی در ورود به بازار کار برای بنده شده است. از این رو ضمن درخواست احقاق حق تضییع شده به آن مقام قضایی پیرو رأی شماره ۴۷۶ هیأت عمومی، در خصوص ابطال مصوبه یاد شده و اصلاح، استرداد و احتساب نمره واقعی پایان‌نامه تصمیم شایسته اتخاذ فرمایید. ”

متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است:  ” بند ۲ مصوبه شورای آموزشی و تحصیلات تکمیلی دانشگاه در ارتباط با تعیین نمره پایان‌نامه کارشناسی ارشد «در صورتی که دانشجوی کارشناسی ارشد در طی ۴ نیم سال موفق به فراغت از تحصیل نشود از ابتدای نیمسال پنجم به ازای هر ماه تاخیر در اتمام دوره ۲۵% نمره تا سقف ۳ نمره از معدل نمره هیأت داوران کسر می‌گردد.» ”

در پاسخ به شکایت مذکور معاون اداری و مالی دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی به موجب لایحه شماره ۱۳۰۷ ـ ۱۳۹۸/۶/۱۶ نامه شماره ۱۱۷۳ـ ۱۳۹۸/۶/۱۳ مدیر تحصیلات تکمیلی دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی را ارسال کرده است که متن آن به قرار زیر است:

” احتراماً عطف به نامه مورخ ۱۳۹۸/۶/۶ منضم به دادخواست آقای‌هادی اربابی به دیوان عدالت اداری به خواسته اعتراض به نمره پایان‌نامه، مراتب زیر جهت استحضار و تنظیم لایحه دفاعیه تقدیم می‌گردد. نامبرده فوق دانشجوی ورودی سال ۱۳۹۳ در رشته مهندسی مکانیک، طراحی کاربردی این دانشگاه می‌باشد که در تاریخ ۱۳۹۶/۶/۲۷ بعد از گذشت ۶ نیمسال از پایان‌نامه خود دفاع و فارغ‌التحصیل شده و مدرک تحصیلی خود را نیز از دانشگاه دریافت نموده است. در ارتباط با موضوع خواسته مبنی بر اصلاح نمره پایان‌نامه به اطلاع می‌رساند برابر مستندات مورد اشاره و ضمایم پیوست دادخواست مشارالیه، ارزیابی پایان‌نامه تابع نظر هیأت داوران جلسه دفاعیه بوده (ماده ۲۲ آیین‌نامه آموزشی) و نمره آن با لحاظ شاخص‌هایی چون کیفیت محتوای تحقیق، دستاوردهای علمی تحقیق، روش تحقیق، تناسب تحقیق انجام گرفته با مدت زمان صرف شده، کیفیت نگارش و تدوین و نحوه ارائه در جلسه دفاعیه، توسط هیأت داوران که افرادی ذیصلاح و متخصص در رشته و موضوع تحقیق دانشجو هستند ارزشیابی می‌شود نمره آن فی‌المجلس تعیین و در صورتجلسه مربوطه ثبت می‌گردد و نمره ایشان نیز برابر مقررات توسط هیأت داوران در جلسه دفاعیه تعیین و نمره ۱۴ برای ایشان در صورتجلسه منظور شده است. قابل ذکر است مشارالیه علیرغم تطویل دوره تحصیلی و صرف یک نیمسال بیش از مدت مقرر در آیین‌نامه (ماده ۱۵ آیین‌نامه آموزشی) هیچ گونه دستاورد علمی از پایان‌نامه خود نداشته و کیفیت تحقیق انجام گرفته با توجه بهزمان صرف شده که معطوف به عملکرد دانشجو است، با نمره ۱۴ توسط هیأت داوران ارزیابی شده است. ضمناً برخی مستندات و ضمائم مورد استناد در دادخواست ایشان از جمله “شیوه نامه تعیین نمره پایان‌نامه دوره کارشناسی ارشد دانشکده، هوا فضا» و “فرم درخواست دانشجویان کارشناسی ارشد جهت استفاده از تخفیف کسر نمره ۵۰% به دلیل تاخیر در دفاع از پایان‌نامه» جز دستورالعمل‌های مصوب و یا فرم مورد استفاده در دانشکده محل تحصیل مشارالیه نبوده و اسناد به آن موضوعیت ندارد. ”

هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۱۳۹۹/۱۲/۵ با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و رؤسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رأی مبادرت کرده است.

رأی هیأت عمومی

با عنایت به اینکه ارزشیابی پایان‌نامه در جلسه دفاعیه مطابق ماده ۲۲ آیین‌نامه دوره کارشناسی ارشد ناپیوسته مصوب وزیر علوم، تحقیقات و فناوری توسط هیأت داوران انجام می‌شود و در رابطه با کسر نمره ارزشیابی پایان‌نامه به لحاظ تأخیر دانشجو در دفاع از آن به موجب مواد ۳۶ و ۳۷ آیین‌نامه مذکور، اختیاری برای شورای تحصیلات تکمیلی دانشگاه‌ها پیش‌بینی نشده است و صرفاً در موارد سکوت آیین‌نامه تصمیم‌گیری بر عهده شورا می‌باشد، مضافاً اینکه هیأت عمومی دیوان عدالت اداری نیز سابقاً به موجب دادنامه شماره ۴۷۶ ـ ۱۳۹۶/۵/۱۷ بند ۱۱ مصوبه شورای آموزشی تحصیلات تکمیلی دانشگاه علم و صنعت ایران را در این خصوص به علت مغایرت با قانون و خروج از حدود اختیارات ابطال کرده است، بنابراین بند ۲ مصوبه شورای آموزشی و تحصیلات تکمیلی دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی نیز به تبع دادنامه مذکور، مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات شورای آموزشی و تحصیلات تکمیلی است و مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و ماده ۸۸ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ ابطال می‌شود.

خواسته دیگر شاکی مبنی بر صدور رأی دایر بر اصلاح نمره لحاظ شده و احتساب نمره واقعی پایان‌نامه با عنایت به اینکه موضوع خواسته از این حیث خارج از مصادیق موضوع ماده ۱۲ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری است، برای رسیدگی به شعبه  دیوان عدالت اداری ارجاع می‌شود.

رئیس هیأت عمومی دیوان عدالت اداری ـ محمدکاظم بهرامی