تشخیص نوع عقد در صورت تبدیل عقد موقت به دائم بدون بذل مدت
زنی مدعی زوجیت دائم نسبت به مرد است. مرد در دفاع اظهار می¬دارد: «که این زن ابتدا زوجه موقت اینجانب بوده است سپس با توافق، عقد را تبدیل به دائم کردیم. پس از تبدیل متوجه شدم که چون عقد دائم قبل از انقضای مدت عقد موقت بوده است و بذل مدت هم نکرده بودم، بر این اساس عقد دائم باطل و زمان عقد موقت نیز سپری شده است و هیچ علقه¬ای بین من و این خانم نیست. بر فرض صحت ادعای زوج، آیا عقد دائم لاحق باطل است؟
اولاً، در صورت اختلاف زوجین بر اینکه عقد نکاح فیمابین دائم است یا موقت اصل دائمی بودن عقد زوجیت است. ثانیاً، در وقوع عقد دائم تردیدی نیست بلکه زوج مدعی است که ازدواج موقت بوده و بدون بذل مدت عقد دائم صورت گرفته است. نظر به اینکه ادعای زوج بر خلاف اصل حاکم بر قضیه است، ادعای موقت بودن عقد و عدم بذل صریح یا ضمنی مدت، باید ثابت شود.
عقد ازدواج دائم باطل است زیرا نتیجه عقد ازدواج ایجاد علقه زوجیت و محرمیت و سایر آثار است که با عقد موقت حاصل شده است و جاری نمودن صیغه عقد دائم در واقع تحصیل است که امری باطل میباشد. این نظر متکی به فتاوی فقهای عظام از جمله حضرت امام (ره) در تحریرالوسیله میباشد که می¬فرماید: «کسی که در عقد انقطاعی مردی است، آن مرد نمیتواند قبل از تمام شدن مدت عقد دوباره او را برای ابد و یا برای مدت دیگر تجدید عقد نماید یا باید صبر کند تا مدت عقد قبلی تمام شود و یا آن را ببخشد …»
گروه اول ـ به محض تبدیل عقد موقت و جاری نمودن صیغه عقد دائم، بذل مدت به طور ضمنی توسط مرد صورت می¬پذیرد و بر این اساس عقد دائم صحیح است. گروه دوم ـ چنانچه مرد به لزوم بذل مدت علم و اطلاع نداشته باشد، عقد ازدواج دائم باطل است و اگر مدت ازدواج موقت تمام نشده باشد، صحیح است. ولی چنانچه مرد علم و اطلاع داشته باشد که برای جاری نمودن ازدواج دائم بذل مدت ازدواج موقت لازم است و عقد دائم را جاری نماید، در واقع به طور ضمنی بذل مدت کرده است زیرا وی می¬دانسته که برای تبدیل ازدواج موقت به دائم باید بذل مدت کند و با تبدیل عقد به طور ضمنی بذل مدت نموده است.
نظر شما