پزشکی و بهداشتی (0205)

*طرف شکایت : نیروی انتظامی جمهوری اسلامی و وزارت بهداشت درمان آموزش پزشکی

*موضوع شکایت و خواسته : ابطال ردیف 8 فصل سوم دستورالعمل اجرایی ضوابط احراز سلامت جسمانی وروانی (صلاحیت پزشکی) متقاضیان انواع گواهینامه های رانندگی 

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

* شاکی دادخواستی به طرفیت نیروی انتظامی جمهوری اسلامی و وزارت بهداشت درمان آموزش پزشکی به خواسته ابطال ردیف 8 فصل سوم دستورالعمل اجرایی ضوابط احراز سلامت جسمانی وروانی (صلاحیت پزشکی) متقاضیان انواع گواهینامه های رانندگی به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیأت عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر می باشد :

 [Bmi مخفف Body Mass Index به معنی شاخص توده بدنی است.]

* دلایل شاکی برای ابطال مصوبه :

دستورالعمل فوق الف: با اصل (9) قانون اساسی در مغایرت است زیرا هیچ شخص ومرجعی ومقامی حق ندارد آزادی های مشروع را هرچند با وضع قوانین و مقررات، سلب کند و همچنین با اصل (19) قانون اساسی که درباره حقوق مساوی کلیه مردم ایران میباشد و از سوی دیگر با اصل (20) قانون اساسی در خصوص این که همه افراد اعم از زن و مرد یکسان در حمایت قانون بوده و از همه حقوق انسانی سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی برخوردارند در مغایرت است زیرا این دستورالعمل آزادی مشروع و قانونی بنده را از جهت دارا بودن گواهینامه ده (10) ساله سلب نموده و گواهینامه اینجانب را یک بار پنج ساله و بار دیگر     چهارساله صادر کرده اند و از جهت دیگر با اصل (138) قانون اساسی و خودآیین نامه مصوب سال 90 در مغایرت است که در آن آیین نامه آمده است که کلیه گواهینامه های مدت اعتبار آنها ده (10) سال می باشد. سئوال این است یک فرد درشت هیکل چرا باید برای دریافت گواهینامه به کمیسیون پزشکی و کاردان فنی مراجعه کند.؟

* خلاصه مدافعات طرف شکایت :

معاونت بهداشت، امداد و درمان ناجا پاسخ داده است که : شاکی به علت بیماری چاقی مفرط از خدمت نظام وظیفه معاف گردیده است. برابر آیین نامه معاینات پزشکی متقاضیان گواهینامه رانندگی، افراد با بیماری چاقی مفرط، پس از انجام معاینات اولیه توسط پزشکان معاین می بایست جهت بررسی تخصصی به کمیسیون مربوطه مرکز معاینات پزشکی ارجاع که پس از اخذ نظریه متخصص معتمد داخلی، در صورت تایید و با نظر افسر کاردان فنی راهنمایی و رانندگی بلامانع می گردد.

مدیر کل حقوقی وزارت بهداشت درمان آموزش پزشکی نیز پاسخ داده است :

1- وفق مفاد آیین نامه صدور انواع گواهینامه های رانندگی، یکی از شرایط صدور گواهینامه رانندگی، ارایه گواهی سلامت جسمی و روانی از مراجع صلاحیتدار پزشکی می باشد. همچنین برابر ماده 6 آیین نامه مزبور مراجع انجام معاینات پزشکی و همچنین ضوابط احراز سلامت جسمی و روانی درخواست کنندگان و هرگونه تغییر در آن به پیشنهاد وزارت بهداشت توسط کارگروهی متشکل از نمایندگان وزارتخانه های کشور، راه و شهرسازی و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و راهنمایی و رانندگی تعیین می شود.

٣- وفق نامه شماره 401؍1183 /د مورخ 2؍6؍1396 سازمان اورژانس کشور، دستورالعمل اجرایی ضوابط احراز سلامت جسمانی متقاضیان انواع گواهینامه توسط مرکز مدیریت حوادث و فوریت های پزشکی وزارت متبوع، وزارت کشور و وزات راه و ترابری در سال 1384 تدوین و جهت اجرا از سوی بهداری کل ناجا ابلاغ شده است.

 4- از نظر متخصصین چاقی نوعی عارضه تاثیر گذار بر رانندگی شناخته شده که ممکن است موجب تصادف و یا بروز حوادث گردد و بر این اساس متقاضیان گواهینامه دارای BMI برابر با 30 یا بیشتر، صرفا با تایید متخصص معتمد و تایید افسر در ارزیابی تست جاده مجاز به دریافت گواهینامه مشروط می گردند.

پرونده شماره هـ ع؍0001112 مبنی بر درخواست ابطال ردیف 8 فصل سوم دستورالعمل اجرایی ضوابط احراز سلامت جسمانی و روانی (صلاحیت پزشکی) متقاضیان انواع گواهینامه های رانندگی در جلسه  هیات تخصصی استخدامی مورد رسیدگی قرارگرفت و اعضای محترم هیات به اتفاق به شرح ذیل اعلام نظر نمودند:

رای هیات تخصصی استخدامی:

1- بر اساس ماده 27 آیین نامه راهنمایی و رانندگی موضوع تصویب نامه شماره 20873؍ت 29169هـ مورخ 08؍04؍1384 هیأت وزیران (آیین نامه سابق) و ماده 2 آیین نامه صدور انواع گواهینامه های رانندگی موضوع تصویب نامه شماره 239698؍ت 41794هـ  مورخ 06؍12؍1390 هیأت وزیران (آیین نامه لاحق)، «ارائه گواهی سلامت جسمی و روانی از مراجع صلاحیت دار پزشکی» یکی از شرایط لازم برای صدور انواع گواهینامه های رانندگی دانسته شده است.

2- مطابق بند 3 ماده 9 پیوست 2 آیین نامه راهنمایی و رانندگی مصوب 1384 مقرر گردیده: «احـراز سلامت جسمانی و روانی رانندگان براساس دستورالعمل اجرایی است که پس از تأیید وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و با هماهنگی نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران برای اجرا به تمامی پزشکان انجام دهنده معاینات پزشکی درخواست کنندگان انواع گواهی نامه، ابلاغ می شود.»، لذا دستورالعمل معترض عنه در راستای اجرای بند 3 ماده 9 پیوست 2 آیین نامه راهنمایی و رانندگی مصوب 1384 صادر گردیده است.

3- براساس ماده 6 آیین نامه صدور انواع گواهینامه های رانندگی مصوب 1390 نیز مقرر گردیده: «مراجع انجام معاینات پزشکی و همچنین ضوابط احراز سلامت جسمی و ‏روانی درخواست کنندگان و هرگونه تغییر در آن به پیشنهاد وزارت بهداشت، درمان و ‏آموزش پزشکی توسط کارگروهی متشکل از نمایندگان وزارتخانه های کشور، راه و ‏شهرسازی و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و راهنمایی و رانندگی تعیین می شود.‏» لکن براساس بند 3 نامه شماره 13؍12؍03؍5؍76 مورخ 2؍9؍1400 پلیس راهور ناجا بیان گردیده: «در راستای ماده 6 آیین نامه اجرایی مصوب سال 1390 دستورالعملی تدوین نگردیده است و همچنان دستورالعمل اجرایی احراز ضوابط جسمانی و روانی متقاضیان گواهینامه مصوب 1384 در حال اجرا می باشد.»، لذا دستورالعمل مورد شکایت هرچند براساس آیین نامه سابق صادر گردیده لکن در حال حاضر نیز اجرا می گردد.

بنابه مراتب مذکور و از آن جائی که دستورالعمل معترض عنه در سال 1384 و قبل از تصویب قانون رسیدگی به تخلفات رانندگی مصوب 1389 تصویب و ابلاغ شده است و منوط نمودن احراز سلامت جسمی و روانی افراد دارای چاقی مفرط، به «تائید متخصص معتمد و تائید افسر راهنمایی در ارزیابی تست جاده» در این دستورالعمل وفق ماده 27 آیین نامه راهنمایی و رانندگی موضوع تصویب نامه شماره 20873؍ت 29169هـ مورخ 08؍04؍1384 هیأت وزیران مورد حکم قرار گرفته است. همچنین دستورالعمل معترض عنه محدودیتی از حیث مدت اعتبار گواهینامه های رانندگی ایجاد نکرده است، لذا منطبق با قوانین و مقررات زمان خود و در حدود اختیارات مرجع صادر کننده بوده و قابل ابطال نمی باشد. لکن با عنایت به تصویب آیین نامه صدور انواع گواهینامه های رانندگی مصوب 1390 به عنوان مصوبه لاحق، دستورالعمل معترض عنه که براساس مصوبه سابق و منسوخ صادر گردیده، در حال حاضر قابلیت اجرایی نخواهد داشت و می بایست دستورالعمل جدیدی در راستای اجرای ماده 6 آیین نامه صدور انواع گواهینامه های رانندگی مصوب 1390 تصویب و اجرایی گردد. این رای به استناد بند (ب) ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392 ظرف مهلت بیست روز از تاریخ صدور از جانب رییس محترم دیوان عدالت اداری یا 10 نفر از قضات محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است.

علی اکابری

رئیس هیات تخصصی استخدامی

دیوان عدالت اداری